معماری های- تک و اکو- تک

توسط0
49
معماری های- تک و اکو- تک

آغاز سبک های-تک

در سال ۱۹۷۱، دو معمار جوان ایتالیایی تبار به نام های ریچارد راجرز ساکن انگلستان و رنزو پیانو ساکن ایتالیا، در مسابقه طرح ساختمان مرکز ژرژ پمپیدو در پاریس در بین ۶۸۱ شرکت کننده برنده اعلام شدند. نمای این ساختمان را مجموعه ای از دودکشها، آبگردان ها، لوله های تاسیساتی و ستون ها، تیر ها، بادبند ها، راه پله ها و مسیر های رفت و آمد تشکیل میداد. این معماران آغازگر سبکی در اروپا بودند که به نام های – تک یا تکنولوژی بسیار پیشرفته معروف شد.

لذا مجددا در دهه هفتاد ماشین و فن آوری به عنوان یک موضوع محوری در معماری مطرح شد.

مرکز ژرژ پمپیدو
نرمن فاستر
رنزو پیانو

های-تک فرزند خلف معماری مدرن

نظریات و مبانی معماری مدرن و های-تک در اصول، بسیار به یکدیگر نزدیک است و می توان گفت که معماری های-تک فرزند خلف معماری مدرن است. ولی از نظر شکلی تفاوت های بین این دو مکتب معماری مشاهده می شود. می توان بیان کرد که آن سادگی و بی پیرایگی که در معماری مدرن وجود دارد در های-تک ملاحظه نمی شود و اگر معماران مدرن در طرح های خود ماشین را به نمایش می گذارند،‌ معماران های-تک داخل ماشین و اجزاء آن را نشان می دهند.

اصول فکری و طراحی سبک های-تک

۱- بینش پوزوتیویسم و خوشبینی به علم و پیشرفت علمی و تکنیکی
۲- نمایش تکنولوژی به عنوان عصاره و دستاورد عصر جدید
۳- نمایش پروسه ساخت
۴-  شفاف نمودن، لایه لایه کردن و نمایش حرکت در ساختمان
۵- نمایش ساختار و اجزاء درون بنا در نمای ساختمان
۶- استفاده از رنگ های روشن و ساده
۷- سازه و ساختار به عنوان تزئینات
۸- استفاده از اجزاء کششی سبک
۹- جدا کردن بخش های سرویس دهنده از قسمت های سرویس شونده
۱۰- طراحی بام ساختمان به عنوان نمای پنجم ساختمان.

لویی کان

لویی کان نیز در دهه ۶۰ میلادی معتقد بود بخش های سرویس دهنده ( قسمت های خدماتی ) باید از بخش های سرویس شونده ( قسمت های مسکونی ) مجزا شوند. لذا در این سبک از معماری داکت ها، لوله ها و اجزاء تاسیساتی ساختمان و به علاوه راه پله ها از بدنه اصلی ساختمان جدا می شوند. مزیت این کار را می توان در سهولت تعمیر و نگهداری ساختمان اشاره کرد. علاوه بر آن قسمت های سرویس شونده که عمر طولانی تری دارند ( یک الی بیست سال ) از قسمت های سرویس شونده که عمر طولانی تری دارند ( بیست الی هفتاد سال ) به صورت دو قسمت مجزا از هم عمل می کنند.

لویی کان

سطح پنجم بنا

در اکثر ساختمان ها، بام ساختمان به عنوان سطح پنهان و فراموش شده ساختمان فرض می شود،‌ولی در ساختمان های های-تک، بام سطح پنجم بنا است و کاملا طراحی می شود. بخش هایی مانند برج های خنک کننده، آبگردان ها، پمپ های حرارتی و داکت ها و …. همواره به عنوان بخش مهمی از ساختمان در روی بام طراحی می شوند. طرح این بخش ها با توجه به جهار نمای دیگر انجام می شود و در معرض دید قرار می گیرد.

طراحی بام مجموعه ژرژ پمپیدو به عنوان نماب پنجم

نظریه های ریچارد راجرز

این معمار به عنوان نظریه پرداز اصلی سبک های- تک  معتقد است (( هر بنایی باید نمایانگر زمان خود باشد )). به نظر وی در عصر تکنولوژی نمی توان در خانه های یونان باستان و یا در قصر های امپراتوری روم باستان زندگی کرد.

وی در نقد معماری پست مدرن می نویسد: (( کسی نمی تواند معماری را با نماد قراردادن درخت نخل، تخم مرغ، پرندگان و نظام هندسی معیوب شده یونانی و رومی که مبلمان فروشی های چیپندیل خریداری شده، توسعه دهد. تمامی این موارد از خاستگاه و زمینه سیاسی، اجتماعی و تکنیکی خود مجزا شده اند )).

راجرز می گوید: (( همانند کلیساهای گوتیک، ما ساختار را نمایان می کنیم)). و در جایی دیگر می نویسد: (( تکنولوژی به ما کنترل بیشتری عرضه می کند و نه کمتر. ساختمان های آینده بیشتر شبیه روبات خواهند بود تا معبد. مانند آفتاب پرست، آنها خود را با محیط پیرامون تطبیق می دهند)).

شاید زیربنای فکری این سبک را در این جمله راجرز خلاصه کرد که می گوید در عصر مدرن باید در ساختمان های مدرن زندگی کرد.

ریچارد راجرز

برج ایفل در نمایشگاه ۱۸۸۹ پاریس ساختمان ایده آل و آرمانی معماران این سبک است. این برج با ارتفاع ۳۳۰ متری و اسکلت فلزی نمایان، نمادی از دستاورد های تکنولوژی عصر مدرن می باشد.

برج ایفل – پاریس

منتقدان این سبک

پرنس چارلز

اگرچه اکثر معماران این سبک انگلیسی یا مقیم انگلیس هستند، ولی در عین حال مهم ترین منتقد معماری های-تک، پرنس چارلز، ولیعهد انگلستان، است. وی معتقد است که تکنولوژی ابزار است و نه غایت و ما با تکنولوژی مدرن شرایط زیستی کره زمین را به مخاطره انداخته ایم . وی به معماری انسان مدار پست مدرن که ریشه در نظریه های مطرح شده در آن سوی اقیانوس اطلس یعنی آمریکا دارد بیشتر علاقه نشان داده است.

پرنس چارلز منتقد سبک های-تک

گروه های طرفدار محیط زیست

از دیگر منتقدان این سبک، گروه های طرفدار محیط زیست همچون احزاب سبز اروپا هستند. این گروه های معتقدند که انسان با اتکا بیش از حد به تکنولوژی، زیست بوم کره زمین را در معرض نابودی قرار داده است و اگر تعادل شکننده زیستی موجود در کره زمین به هم بخورد، بازگشت به شرایط زیستی مناسب امری مشکل و یا غیر ممکن خواهد بود. لذا با توجه به این اعتراضات، از اواسط دهه هشتاد تغییر نگرشی در بینش فکری و کارهای طراحی ایم معماران مشهود است.

اکو – تک

معماران های-تک با اعتقاد به بینش پوزیتیویسم، معتقدند که مشکل تکنولوژی نیست، بلکه راه حل در استفاده صحصح از تکنولوژی است. امروزه در کارهای این معماران ملاحظه می شود که با استفاده از تکنولوژی،‌سعی در استفاده حداکثری از عوامل طبیعی همچون آفتاب، باد، آب های زیرزمینی و گیاهان برای تنظیم شرایط محیطی ساختمان دارند. لذا در معماری جدید آنها که به نام اکو-تک (اکولوژی + تکنولوژی) خوانده می شود، تکنولوژی در مقابل طبیعت قرار ندارد، بلکه در کنار و به موازات طبیعت برای بهره برداری هر چه بیشتر از امکانات محیطی و تامین آسایش انسان جای دارد.

در کارهای اخیر معماران این سبک، همواره در کنار عکس های زیبای ساختمان های آنها، مقطعی از بنا وجود دارد که در آن نحوه استفاده از عولمل اقلیمی با کمک تجهیزاتی همچون دودکش های هوا، آینه های منعکس کننده، پوسته های هوشمند، گلخانه ها، پله های شیشه ای و تبادل کننده های حرارتی نشان داده شده است. شکل خود ساختمان در مقطع نیز با توجه به زاویه تابش آفتاب و سرعت و جهت باد در فصول مختلف سال طراحی شده است.

نمونه ای برش پروژه ای با سبک اکو-تک

پوست دوم

معماران های-تک از پوسته ساختمان به عنوان پوست دوم نام می برند.منظور از پوست اول، پوست بدن انسان است. در کارهای نرمن فاستر و رنزو پیانو پوست دوم همچون پوست اول به صورت هوشمند طراحی شده است. همچنان که پوست انسان در مقابل سرما، گرما، رطوبت و کوران هوا از خود عکس العمل نشان می دهد، پوسته بعضی از ساختمان های این دو معمار بزرگ نیز در فصل های مختلف عکس العمل مناسب در مقابل شرایط محیطی از خود نشان می دهند.

با استفاده از شیشه های دوجداره، کرکره ها و عایق های حرارتی متحرک، مواردی همچون میزان تابش آفتاب ، سایه،‌ کوران هوا و پرت حرارتی در طی روز و شب و در طی فصل های سرد و گرم سال توسط یک سیستم کامپیوتری کنترل می شود. راجرز از این ساختمان ها به عنوان آفتاب پرست نام می برد. موجودی که خود را به شرایط مختلف محیطی تطبیق می دهد.

معماران معروف سبک های-تک و اکو-تک

۱- فرای اتو
۲- ریچارد راجرز
۳- رنزو پیانو
۴- نورمن فاستر
۵- مایکل هاپکینز
۶- سانتیاگو کالاتراوا
۷- نیکولاس گریمشاو

بناهای معروف سبک های-تک و اکو-تک

۱- مرکز ژرژ پمپیدو

همانطور که در ابتدای مقاله ذکر شد این بنا در سال ۱۹۷۱ توسط ریچارد راجرز و رنزو پیانو طراحی شده و آغازگر سبکی نوین به نام های-تک شد. درحال حاظر این بنا با مساحت ۱۷۷۰۰ متر مربع به عنوان بزرگترین موزه هنر مدرن جهان شناخته می شود.این مرکز شامل موزه ملی هنر مدرن، مرکز طراحی صنعتی، اداره توسعه فرهنگی و نمایشگاه‌های هنری و فرهنگی می باشد.

تصویری از مراحل ساخت مرکز ژرژ پمپیدو
تصویری از نمای مرکز ژرژ پمپیدو
۲- بانک هنگ کنگ در شهر هنگ کنگ

این بنا توسط نورمن فاستر طراحی و بین سال های ۱۹۷۶-۸۶ به اجرا درامد. این بنا به عنوان نمادی از قدرت تکنیکی و مالی شهر هنگ کنگ به حساب می آید.

نمای خارجی بانک هنگ کنگ
نمای داخلی بانک هنگ کنگ

۳- مرکز تحقیقات شلامبرگر

این مرکز توسط مایکل هاپکینز طراحی شده و در سال ۱۹۸۶ در کمبریج لندن اجرا شد. مایکل هاپکینز در این طرح از پارچه تفلون و تیر ها و کابل های فلزی استفاده کرده است.

مرکز شلامبرگز
مرکز شلامبرگز
۴- فرودگاه چک لپ کک در بندر هنگ کنگ

این فرود گاه در چک لپ کک در یک جزیره مصنوعی به ابعاد ۶ در ۳/۵ کیلومتر واقع است. مرحله اول این فرودگاه در سال ۱۹۹۸ کامل شده است. پس از اتمام پایانه شماره دو فرودگاه در سال ۲۰۴۰، این فرودگاه ۸۷ میلیون مسافر در سال(۲۳۸۰۰۰ مسافر در روز) را پذیرا خواهد بود. نورمن فاستر در طرح خود از قاب های سه بعدی فلزی به صورت طاق گهواره ای با قطر دهانه ۳۶ متر برای پوشش سقف در نظر گرفته است. همچنین از ستون های بتنی برای تحمل بار این سقف استفاده شده است.

فرودگاه چک لپ کک
قاب های فلزی مورد استفاده در فرودگاه چک لپ کک
۵- گنبد شیشه ای رایشتاگ

در سال ۱۹۹۳ طرح نورمن فاستر برا یبازسازی رایشتاگ (پارلمان جدید آلمان) برنده شده. وی در طرح خود یک گنبد شیشه ای به جای گنبد تخریب شده پارلمان در جنگ جهانی دوم در نظر گرفت. این گنبد از چند جهت جالب توجه است.

نخست این که در داخل گنبد دو رمپ مارپیچ قراردارد که به سکوی فوقانی برای تماشای مناظر اطراف ختم می شود،‌لذا مردم به صورت نمادین بر بالای سر نمایندگان خود صعود می کنند. هنگام شب گنبد از طریق تالار مجلس روشن می شود و به صورت گنبدی نورانی می درخشد که نشانی از قدرت و توانایی پروسه دمکراتیک در آلمان فدرال می باشد.

نمای کلی ساختمان مجلس رایشتاگ
تصویری از گنبد شیشه ای رایشتاگ

این بنا اینک به صورت یکی از دیدنی ترین ساختمان های برلین درامده است، به صورتی که تنها در روز اول بازگشایی در آوریل ۱۹۹۹ بیش از ۲۴۰۰۰ نفر از آن بازدید کردند.

داخل گنبد شیشه ای رایشتاگ
تالار مجلس رایشتاگ و نورگیری از طریق گنبد شیشه ای
برش گنبد رایشناگ

ماخذ: کتاب معماری معاصر غرب، تالیف دکتر وحید قبادیان

گرد آوری و ترجمه : تحریریه رسانه هنر و معماری ساباط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نام شما:*

وبسایت:

بیست + دو =

دیدگاه شما