معماری دیکانستراکشن

توسط0
32
معماری دیکانستراکشن

دیکانستراکشن در معماری عنوان سبکی مربوط به اواخر قرن بیستم است که مستقیماً از فلسفه دیکانستراکشن استخراج شده و نگرشی چند وجهی و چند معنایی به دال و مدلول و پدیده های که در اطراف انسان رخ می دهد دارد. در ادامه برای بررسی این سبک از معماری با رسانه هنر و معماری ساباط همراه باشید.

مروری بر تاریخچه شکل گیری مکتب دیکانستراکشن

اصالت وجود

در نیمه اول قرن بیستم، فلسفه اصالت وجود به عنوان مهمترین ادامه دهنده فلسفه مدرن تلقی می‌شد. اصالت وجود توسط ژان پل سارتر (۱۹۸۰- ۱۹۰۵) فیلسوف فرانسوی و بر اساس خرد  گرایی مدرن که توسط اشخاصی چون دکارت و کانت و سایر بزرگان فلسفه مدرن مطرح و تبیین شده بود پایه گذاری شده است. در مکتب اصالت وجود، خرد استعلایی از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و سارتراعتقاد داشت آزادی بی قید و شرط از امکانات ذهن آدمی است و انسان آزاد است هر چه را می‌خواهد اختیار کند و به همین دلیل او مسئول انتخاب های خویش است.

ژان پل سارتر – فیلسوف فرانسوی

ساختار گرایی

فلسفه مدرن و مکتب اصالت وجود و خرد باوری در نیمه دوم قرن بیستم توسط مکتب ساختارگرایی مورد پرسش قرار گرفت. ساختارگراها معتقد بودند که عاملی مهم تر از ذهن هم وجود دارد و آن ساختار زبان است. آنان عقیده داشتند زبان مبنای ساختار ذهن است و انسان به وسیله آن با دنیای خارج مرتبط می‌شود.

مکتب ساختارگرایی توسط فردیناند دو سوسور زبان شناس سوئیسی و لوی استراوس مردم شناس فرانسوی مطرح شده است. استراوس ساختارهای فرهنگی را پیرو انگاره های زبانی دانسته و معتقد است نمی‌توان ذهنیت و شعور تکوین یافته در یک محیط را به کل بشریت و همه نقاط عالم و سرتاسر تاریخ تعمیم داد. از نظر وی ساختارهای فرهنگی اساطیر و اجتماع آگاهانه نیست و به صورت ناخودآگاه شکل گرفته و مولفی ندارند. انسان به عنوان موجودی فرهنگی شناخته می‌شود که ماهیت خویش را در بستر فرهنگ شکل می‌دهد.روش ساختارشناسی یافتن و کشف قوانین فعالیت بشری در چهارچوب فرهنگ است که با کردار و گفتار به عنوان نوعی زبان آغاز می‌شود.

فردیناند دو سوسور – زبان شناس سوئیسی
کلود لوی استراوس – مردم شناس فرانسوی

فلسفه ساختار گرایی بعدها توسط فلاسفه پست مدرن و بویژه پسا ساختار گرایان مورد انتقاد قرار گرفت. میشل فوکو، فیلسوف و تاریخدان فرانسوی که خود زمانی جزو طرفداران مکتب ساختار گرایی بوده معتقد است که کلیت بخشیدن به ساختار ها موجب غفلت از مسایل عینی فرهنگ و جامعه می شود. به طور کلی ساختار گرایی را می توان حالتی بین مدرنیسم و پست مدرنیسم دانست.

میشل فوکو – فیلسوف و تاریخ دان فرانسوی

دیکانستراکشن

مکتب دیکانستراکشن به عنوان یکی از شاخه‌های مهم فلسفه پست مدرن و نقدی بر بینش ساختارگرایی و تفکر مدرن است. این مکتب جزو زیرمجموعه‌های پساساختارگرایی نیز شناخته می‌شود. مکتب فکری دیکانستراکشن توسط ژاک دریدا فیلسوف فرانسوی پایه‌گذاری شده است. به اعتقاد وی یک متن هرگز مفهوم واقعی خود را آشکار نمی سازد و هر خواننده ای می تواند دریافت های متفاوتی از قصد و هدف مولف داشته باشد.

ژاک دریدا – فیلسوف فرانسوی

در بینش دیکانستراکشن دنیایی چند معنایی وجود دارد و هر کس می‌تواند معنی و استنباطی متفاوت با دیگران از پدیده های پیرامون خویش داشته باشد. تقابل های دوتایی نیز از دیگر موارد مطرح در این بین هستند شب و روز مرد و زن زشت و زیبا نیک و بد و…، همواره در فلسفه غرب وجود داشته اند و یکی بر دیگری برتری داشته است. اما از نظر دریدا و به طور کلی مکتب دیکانستراکشن هیچ ارجحیتی میان پدیده‌ها وجود نداشته و منطق سیاه و سفید و مسئله یا این و یا آن مردود است. دیکانستراکشن وارسی یک متن و بیرون کشیدن تفسیرهای آشکار و پنهان در بطن آن است. این تفسیرها و تاویل ها می توانند با یکدیگر و حتی با نظر پدیدآورنده متن متفاوت و متناقض باشند.

دیکانستراکشن در معماری

پیتر آیزنمن نخستین فردی بود که فلسفه دیکانستراکشن را وارد حوزه معماری کرد. وی در دهه ۸۰ میلادی با مقالات، سخنرانی ها، فضاها، کالبدها و محوطه سازی هایی که انجام داده موفق شده دیکانستراکشن را به عنوان یکی از مباحث اصلی معماری در آورد. آیزنمن معتقد است معماری باید بتواند خود را با شرایط جدید وفق دهد. او عقیده دارد که مدرنیست ها به دنبال جستجوی مدینه فاضله در آینده هستند و پست‌ مدرن ها آن را در گذشته جستجو می‌کنند اما معماری امروز باید مدینه فاضله را در شرایط امروز پیدا کند. از این رو وی از واژه اکنونیت استفاده کرده و اعتقاد دارد معماری در هر زمان و مکان باید اکنونیت داشته و متعلق به مکان و زمان حاضر باشد.

از دیگر معماران مطرح در این سبک می توان از فرانک گهری، برنارد چومی و زاها حدید نام برد.

پیتر آیزنمن – معمار معاصر
فرانک گهری – معمار معاصر
برنارد چومی – معمار معاصر
زاها حدید – معمار معاصر

ویژگی های معماری دیکانستراکشن

بر اساس باور دیکانستراکتیویسم ها انسان در زندگی روزمره خود با دوگانگی های گوناگونی مواجه است که نمی‌توان از یکی برای استتار دیگری استفاده کرد، بلکه باید به عنوان تجلی گاه شرایط زندگی امروز در معماری به نمایش گذاشته شوند یعنی دو پهلویی و ایهام به عنوان مرز میانی در نظر گرفته می‌شود.به بیان دیگر معماری امروز باید منعکس کننده شرایط ذهنی و زیستی امروز باشد.و آنچه در معماری ما مورد غفلت قرار می گیرد بخشی از زندگی امروز ماست.

مرکز تبلیغاتی چیات دی – اثر فرانک گهری
مرکز آمریکایی در پاریس – اثر فرانک گهری
موزه هوافضای لوس آنجلس – اثر فرانک گهری
خانه فرانک گهری در سانتا مونیکا

در معماری دیکانستراکشن سعی می شود برنامه و مشخصات طرح مورد مطالعه و بررسی دقیق قرار گیرد. همچنین خود سایت و شرایط فیزیکی و تاریخی آن و محیط فرهنگی و اجتماعی که سایت در آن قرار گرفته نیز مورد بازبینی موشکافانه قرار می‌گیرد. سپس تفسیرها و تحلیل‌های مختلف از این مجموعه مطرح می‌شود. در نهایت طراحی کالبد معماری به نحوی انجام می‌شود که در عین برآورده نمودن خواسته های عملکردی پروژه تناقضات و تباینات بین موضوعات مختلف و تفسیرهای مختلف از آنها ارائه ‌شود. به این ترتیب کالبد نهایی به صورت یک مجموعه چند معنایی، ابهام انگیز، متناقض و متزلزل ارائه می‌شود که خود طرح زمینه مناسب را برای تفسیر و تأویل های بیشتر آماده می‌کند.

دید پرنده از پارک دولاویلت پاریس – اثر برنارد چومی
نمایی از پارک دولاویلت پاریس – اثر برنارد چومی
نمایی از پارک دولاویلت پاریس – اثر برنارد چومی
موزه بین المللی ویترا در ویلم راین آلمان – اثر فرانک گهری
ایستگاه آتش نشانی در شهر ویلم راین آلمان – اثر زاها حدید

مرکز هنری وکسنر شاخص ترین اثر سبک دیکانستراکشن

سایت این بنا برای نمایش آثار هنرمندان و دانشجویان اختصاص یافته و در قسمت ورودی اصلی دانشگاه اوهایو در سمت شرق دانشگاه قرار دارد. طرح پیتر آیزنمن در مسابقه‌ای که در سال ۱۹۸۲ برای طراحی این سایت صورت گرفت به عنوان طرح برنده انتخاب شد.

دید پرنده از دانشگاه ایالتی اوهایو
دید پرنده از مرکز وکسنر

بنای طراحی شده، فضای باریک بین دو ساختمان موجود در سایت را شکافته و در بین آن دو قرار می‌گیرد. آیزنمن در تبیین طرح خود این نقطه را محل تلاقی دو قشر نسبتا متفاوت می داند یکی هنرمندان و دانشجویانی که کارهای خود را در آنجا ارائه می‌دهند و دیگری شهروندان عادی که به دیدن این آثار می‌آیند و برای هر یک از این دو قشر نشانه ای انتخاب شده است. یکی محورهای شبکه شطرنجی دانشگاه و دیگری محورهای شبکه شطرنجی شهر که این دو نسبت به یکدیگر دارای زاویه ۱۷ درجه هستند. این دو نشانه در محل سایت با یکدیگر تلاقی کرده و موجب ایجاد نوعی دوگانگی می‌شود که در آن هیچ یک بر دیگری ارجحیت ندارد.

پلان مرکز وکسنر

از طرف دیگر خرابه های متعلق به یک دانشگاه نظامی قدیمی که در زیر خاک نهفته شده بود دوباره به عنوان بخشی از سایت قرائت شده و به شکل شبیه یک قلعه نظامی در قسمت سر در ورودی ساختمان بازنمایی و بازسازی شده است. توجه طراح در این طرح معطوف به آن چیزی است که در نگاه اول و قرائت نخست به نظر نمی آید بلکه با کنکاش موشکافانه تناقضات، دوگانگی ها و مسائل و تفسیر های حاشیه عریان و آشکار شده اند

مرکز وکسنر برای هنرهای بصری – اثر پیتر آیزنمن
مرکز وکسنر برای هنرهای بصری – اثر پیتر آیزنمن
مرکز وکسنر برای هنرهای بصری – اثر پیتر آیزنمن

تحریریه رسانه هنر و معماری ساباط

ماخذ: کتاب معماری معاصر غرب، تالیف دکتر وحید قبادیان

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نام شما:*

وبسایت:

هفت + هشت =

دیدگاه شما